Bina Otomasyon Çözümleri


Türkiye’de; bina otomasyon sistemi denildiğine ilk akla gelen ısıtma, soğutma ve havalandırma sistemlerinin kontrolüdür. Son yıllarda aynı bina otomasyon sistemi çatısı altında kontrol ve izleme yapabilmek için; aydınlatma, enerji izleme, yangın alarm, kartlı geçiş, CCTV gibi diğer sistemlerin de entegrasyonu eklenmiştir. Ancak yine de kontrol edilen ve izlenen kontrol noktalarının yaklaşık %80’i mekanik otomasyon sistemine aittir.
 
Binaları istenen şartlarda ısıtmak ve soğutmak için ciddi bir enerji harcadığından mekanik sisteme ait otomasyon binadaki en büyük enerji tasarrufunu sağlayan konu olarak öne çıkmaktadır. Ülkemizdeki “bina otomasyon sistemi”nin mekanik otomasyon tarafına ait projelerin hayata geçişi şu aşamalardan geçmektedir. 
 
Çoğunlukla mekanik proje firmaları, projelerini hazırladığı binaların mekanik sistemlerine ait detayları bina otomasyon firmaları ile paylaşarak kontrol edilecek noktaların listelerini ve prensip şemalarını çalışmalarını talep ederler. Bina otomasyon firmaları da projeye yakın olabilmek için bu çalışmaları yaparak şartnamesi ile birlikte proje firmasına sunarlar. 
 
Proje firmasının kontrolü ve gerekli düzenlemelerini yapmasını takiben, bu nokta listeleri ve şemalar mekanik proje ile birlikte yatırımcıya sunulur. Bazı projelerde nokta listesinin yanında, tüm ekipman tipi seçimi de yapılarak bir “bina otomasyon sistemi” keşfi oluşturulur ve bu keşif ihaleye çıkacak şekilde yatırımcıya iletilir. Bunun yanı sıra hiç nokta listesi oluşturulmayan ve ihale aşamasında yatırımcı veya mekanik müteahhit tarafından otomasyon firmalarından sadece mekanik proje gönderilerek istenen teklif talepleri de çok fazladır. Bu da her otomasyon sistemi firmasının aynı projeye ayrı ayrı nokta listesi çıkartması, farklı seçim kriterleri ile malzeme seçmesi ve farklı teklifler oluşturmasına neden olur. Daha sonra satın alacak firma – yatırımcı veya mekanik taahhüt firması – bu çalışmaların arasından bir tanesini baz alarak bina otomasyon firmalarını tekrar bir teklif sürecinden geçirerek ihalelerini sonuçlandırırlar.
 
Bazı ihalelerde, programlanabilir kontrol modüllerinin konulacağı DDC otomasyon panolarının temini, otomasyon saha ekipmanlarının montajları, otomasyon saha ve pano tarafı uç bağlantılarının yapılması, MCC panosundaki otomasyon sistemi ile ilgili uç bağlantılarının yapılması da yer almakla birlikte, birçok projede bu kısımlar ya “montaj ve uç bağlantısına süpervizyon hizmeti” olarak fiyatlandırılmakta, DDC otomasyon panolarının imalatları da elektrik taahhüt firmasına bırakılmaktadır.
 
Ancak bu belirtilen bu konular da bir bina otomasyon sisteminin çalışması için yeterli olmamaktadır. MCC güç panolarının otomasyon sistemine uygun olarak imalatı, saha ekipmanları ile otomasyon panoları arasındaki otomasyon “kablolarının temini ve kablolaması”, güç ve otomasyon panoları arasındaki bağlantı kablolarının temini ve kablolaması, otomasyon panoları arasındaki haberleşme kablolarının temini ve kablolamasının yapılması sistemin çalışması için yapılması gereken işlerdir ve maliyet açısından da önemli kalemlerdir.
 
Bununla birlikte bu belirtilen işlerin “kimin” tarafından yapılacağı birçok projede baştan tanımlanmadığı için sürekli sorun haline gelmektedir. Çünkü bina otomasyon sistemi; inşaatın en önemli iki ana taşeronu olan “elektrik taahhüt” firması ile “mekanik taahhüt” firmalarının kesiştiği bir konudur. İhale aşamasında bu işler net olarak tanımlanmamış olduğundan, elektrik firmaları kendilerine verilen elektrik keşfinde sadece belirtilen pano dizaynlarına ve ilgili kablolara teklif vermektedir. Daha sonra ortaya çıkacak olan bina otomasyon sistemine ilişkin kablolama, pano imalat ve tadilatları, vb. gibi konular hiç fiyatlanmamış biçimde kalmaktadır.